م.ق۳۰) اثر خط زدن حواله کرد در چک- نحوه محاسبه مهریه به نرخ روز

سوال:

باعرض سلام وآرزوی تندرستی برای شماوکلیه خدمتگذاران صدیق

اینجانب محمدرضا امینی پس ازفروش ملک  پدری (ورثه ای) جهت احیای سرپناهی برای مادر چکی بمبلغ (200000000) بیست میلیون تومان جهت رهن آپارتمانی دروجه مالک بنام آقای محسن کمال آبادی (بابت رهن منزل جهت خانم آهی) مادرمان کشیدم وجهت عقد قرارداد نزدمادر به امانت گذاردم تادرفرصتی کوتاه قردادرا تنظیم نمایم که دراثنای  5 الی 6روزی که وقفه پیش آمد،برادرکوچک (کوچکترین فرزند خانواده) با چک اینجانب مبادرت به تنظیم قولنامه با امضاء و نام خودش می نماید وچک توسط  آقای  کمال آبادی بحساب خوابانده می شود که پس ازاطلاع واعتراض به دارنده چک نسبت به تنظیم قراداد ازایشان خواسته شد که توسط بانک کارگزارش چک را بلااقدام نماید . اینکارانجام وچک پس ازعودت توسط آقای....

کمال آبادی به برادراینجانب بنام مصطفی امینی تسلیم میگردد ونامبرده بدون هیچگونه طلبی وبی هیچ وجهی اقدام بکارسازی غیرقانونی چک مینماید وچون بنده حساب بانکی ام را جابجا نمودم،حضورا" نسبت به برگشت آن اقدام وپیگرد قانونی قرار میدهند و درشکواییه اش اظهارمی دارد که این سهم الارث مادرم میباشد که بنده بالا کشیدم (مزید اطلاع ما چهار برادر و دو خواهر بعنوان ورثه باضافه مادرمان هستیم  ملک مورد فوق الاشاره بمبلغ 169/میلیون تومان فروخته شده است ضمنا ابنیه خشت وگل 40سال ساخت وفاقد اشجارمیاشد . خواهشمندم ضمن راهنمایی درخصوص لایحه دفاعیه درخصوص موارد مطروحه فوق باتوجه باینکه چک مذکور موارد منع تعقیب کیفری را دار میباشد مجرم به کیفرخواست شناخته شده وبدادگاه ارجاع گردیده است که زمان ابلاغیه حضور در دادگاه اعلام نگردیده است  درخاتمه چنانچه سهم الاارث مادررا ازمهریه زمان عقد نکاح که 1000/ ریال بوده به نرخ روز محاسبه ودیگر حقوق قانونی وی (مادر) ازورثه اعلام نظر بفرمایید. بینهایت سپاسگزارخواهم بود .

ام.امینی

پاسخ:

چنانچه شما چک مورداشاره را در وجه شخص معین (محسن کمال آبادی)صادرنموده باشید و کلمه حامل رادر متن چک خط زده باشید، برادرشما حق اقامه دعوی کیفری نخواهدداشت. نظریه شماره6759/7-12/10/67اداره کل حقوقی و تدوین قوانین قوه قضاییه دراین خصوص مؤید امر است که عینا نقل میشود:

« نظربه اینکه صادرکننده چک باقلم زدن کلمه "حواله کرد"درمتن چک حق پشت نویسی راازکسی که چک دروجهش صادرشده سلب کرده ودریافت کننده هم باپذیرش چک بدین نحوبااین امرموافقت نموده است چه علی الظاهرشخصیت دریافت کننده مطمح نظرصادرکننده بوده کمااینکه بانک محال علیه براین امرگواهی کرده است بنابراین دارنده فعلی چک ازجمله دارندگان مذکوردرقسمت اخیرماده یک قانون صدورچک محسوب نمیشودودرنتیجه حق مراجعه به بانک برای دریافت وجه چک ونیزحق اقامه دعوی کیفری رانخواهدداشت »

البته درمقابل این عقیده، نظردیگری هم وجودداردکه باتوجه به ذیل ماده 312قانون تجارت که مقرر می دارد: « چک...ممکن است به صرف امضاءدرظهربه دیگری منتقل شود » حتی خط زدن کلمه حواله کرد را مانع انتقال چک باظهرنویسی نمی داند.

درهرصورت این مسئله که آیا درچک شماکلمه حواله کردخط خورده یاخیر مبهم است ومشخص نیست که آیا چک توسط موجر در وجه برادرشما ظهرنویسی شده یا خیر؟.

 ازطرفی چنانچه شمابا دلیل محکمه پسندثابت نماییدکه تاریخ صدورچک(امضاءچک)مقدم برتاریخ مندرج درمتن چک می باشد، باتوجه به بند« ه » ماده 13قانون صدورچک، صادرکننده قابل تعقیب کیفری نخواهدبود.

ماده ۱۳ قانون صدور چک اصلاحی 1382: در موارد زیر صادر کننده چک قابل تعقیب کیفری نیست:

الف-در صورتی که ثابت شود چک سفید امضاء داده شده باشد.

ب– هرگاه در متن چک ، وصول وجه آن منوط به تحقیق شرطی شده باشد.

ج– چنانچه در متن چک قید شده باشد که چک بابت تضمین انجام معامله یا تعهدی است.

د – هرگاه بدون قید در متن چک ثابت شود که وصول وجه آن منوط به تحقق شرطی بوده یا چک بابت تضمین انجام معامله یا تعهدی است.

ه‌- در صورتی که ثابت گردد چک بدون تاریخ صادر شده و یا تاریخ واقعی صدور چک مقدم بر تاریخ مندرج در متن چک باشد

*درخصوص محاسبه مهریه چون تاریخ وقوع عقدرابیان ننموده اید، امکان محاسبه وجودندارد؛ ولی می توانید باتوجه به شاخص بانک مرکزی، عددشاخص درسال  1385رابرعدد شاخص درسال وقوع عقد تقسیم نموده و نتیجه را درمبلغ مهریه مندرج درسند نکاحیه ضرب نمایید و ارزش مهریه به نرخ روز را بدست آورید.

*درمورد حقوق قانونی همسر متوفی (زوجه)بایدگفت نامبرده ازوراث چیزی نمی برد، بلکه ازماترک متوفی باتوجه به داشتن فرزند یک هشتم ارث می برد؛ که نحوه آن درمواد940 الی 949 قانون مدنی به تفصیل قیدشده است که عینا" نقل می شود.

مبحث چهارم - در میراث زوج و زوجه

ماده ۹۴۰ - زوجین که زوجیت آنها دائمی بوده وممنوع ازارث نباشند از یکدیگر ارث می برند.

 ماده ۹۴۱ - سهم الارث زوج و زوجه از ترکه یکدیگر به طوری است که در مواد ۹۱۳ - ۹۲۷ و۹۳۸ ذکر شده است .

ماده ۹۴۲ - در صورت تعدد زوجات ربع یا ثمن ترکه که تعلق به زوجه دارد بین همه آنان بالسویه تقسیم می شود .

ماده ۹۴۳ - اگر شوهر زن خودرا به طلاق رجعی مطلقه کند هر یک از آنها که قبل از انقضای عده بمیرد دیگری از او ارث می برد لیکن اگر فوت یکی ازآنها بعد از انقضای عده بوده و یا طلاق بائن باشد از یکدیگر ارث نمی برند .

ماده ۹۴۴ - اگر شوهر در حال مرض زن خود را طلاق دهد و در ظرف یک سال از تاریخ طلاق به همان مرض بمیرد ، زوجه از او ارث می برد اگر چه طلاق بائن باشد مشروط بر اینکه زن شوهرنکرده باشد .

ماده ۹۴۵ - اگر مردی در حال مرض زنی را عقد کند و در همان مرض قبل از دخول بمیرد زن ازاو ارث نمی برد ، لیکن اگر بعد از دخول یا بعداز صحت یافتن از آن مرض بمیرد زن از او ارث می برد .

ماده ۹۴۶ - زوج از تمام اموال زوجه ارث می برد ، لیکن زوجه از اموال ذیل :

 ۱ - از اموال منقوله از هر قبیل که باشد .

۲ - از ابنیه و اشجار .

ماده ۹۴۷ - زوجه از قیمت ابنیه و اشجار ارث می برد و نه از عین آنها و طریقه تقویم آن است که ابنیه و اشجار با فرض استحقاق بقا در زمین بدون اجرت تقویم می گردد .

ماده ۹۴۸ - هرگاه در مورد ماده قبل ورثه از ادای قیمت ابنیه و اشجار امتناع کند زن می تواندحق خود را از عین آنها استیفاء نماید .

ماده ۹۴۹ - در صورت نبود هیچ وارث دیگر به غیر از زوج یا زوجه شوهر تمام ترکه زن متوفاه خود را می برد ، لیکن زن فقط نصیب خود را و بقیه ترکه شوهر در حکم مال اشخاص بلاوارث و تابع ماده ۸۶۶ خواهد بود